Progesteron, natuurlijk

Eigenschappen

Progesteron, natuurlijk – Hormoonbalans
Natuurlijk progesteron en oestrogeen
Bij tal van vrouwenklachten die veroorzaakt worden door hormonale disbalans.

Het proces van hormoonaanmaak in het lichaam van de vrouw is behoorlijk ingewikkeld. De eierstokken, de hypothalamus en de hypofyse in de hersenen spelen daarbij een belangrijke rol. Daarnaast hebben ongelooflijk veel factoren in ons dagelijks leven invloed op de aanmaak en de werking van verschillende hormonen. Natuurlijk progesteron kan een belangrijke rol vervullen in het weer in balans krijgen van het hormonale evenwicht bij vrouwen.

Voor vrouwen zijn de belangrijkste hormonen progesteron en oestrogeen. Oestrogeen is het hormoon dat de vrouwelijke kenmerken in de puberteit veroorzaakt, zoals de groei van borsten, de ontwikkeling van de voortplantingsorganen en de vorming van het vrouwenlichaam. Vanaf het moment dat we gaan menstrueren wisselen progesteron en oestrogeen elkaar in kracht af. Tijdens de eerste helft van de cyclus, tijdens de groei van de eifollikel en het opbouwen van baarmoederslijmvlies, is oestrogeen het dominante hormoon. Nadat het eitje is vrijgekomen is progesteron dominant om het baarmoederslijmvlies in stand te houden. Vindt er geen bevruchting plaats dan daalt de progesteronspiegel en begint de menstruatie. Tijdens de zwangerschap blijft het progesteronniveau heel hoog. Naarmate we ouder worden daalt zowel de productie van oestrogeen als progesteron. Dit is allemaal natuurlijk en zolang ze in balans blijven hoeft dit geen probleem te geven.

Achtergronden
In westerse landen hebben vrouwen meer dan waar ook last van de overgang. Maar ook andere klachten zoals menstruatieklachten, osteoporose en onvruchtbaarheid komen bij ons heel veel voor. Evenals vleesbomen, borst- en baarmoederkanker, borstknobbeltjes, premenstrueel syndroom, eierstokkanker, premenozaal botverlies. Daar zijn verschillende oorzaken voor te noemen. De belangrijkste daarvan zijn; slechte voeding, stress, weinig beweging, pilgebruik en xeno-oestrogenen in onze omgeving. Aan sommige oorzaken kunnen we zelf wat doen, andere zijn moeilijk te beïnvloeden.

Voeding
Voeding is van wezenlijk belang. De onwetendheid omtrent wat gezonde voeding is, is echter heel groot. Supermarkten staan vol met verleidelijkheden die stuk voor stuk afbraak doen aan onze gezondheid. Maar zelfs diegenen die die bijvoorbeeld veel niet biologische verse groenten en fruit eten krijgen nog ongewild resten van pesticiden binnen die hun hormoonbalans kunnen verstoren. Via vless krijgen we een veelvoud daarvan binnen. Het is dus niet eenvoudig om in onze huidige maatschappij echt gezond te eten. Schuldgevoel is dan ook niet op zijn plaats. Ik raad mensen over het algemeen aan zich te richten op wat ze wel willen eten. Dat betekent dat je kiest vóór je lichaam, zonder jezelf straf op te leggen in de vorm van ‘ik mag dit niet en ik mag dat niet’. Voorwaarde hiervoor is natuurlijk wel je überhaupt weet wat gezonde voeding is. Overleggen met een natuurgeneeskundige therapeut, het bestuderen van toepasselijke literatuur en het leren luisteren naar de reacties van je lichaam kunnen daarbij heel nuttig zijn.

Stress
Informatiestromen gaan heel snel. We leven mee met gebeurtenissen over de hele wereld. Hoewel we tegenwoordig minder kinderen hebben en veel meer technische hulpmiddelen als wasmachines, vaatwassers, auto’s en computers, hebben we het heel druk, vooral in ons hoofd. De maatschappij is ondertussen afgestemd op tweeverdieners. Als vrouw moeten we een neiuw evenwicht en onze eigen weg vinden tussen gezinsleven en werk buitenshuis. Niet makkelijk. Stress en minder bewegen is vaak het gevolg. Voor alles nemen we de auto en dagelijkse lichaamsbeweging als lopen en fietsen wordt bijna uitzonderlijk. We nemen ons voor te sporten, maar eigenlijk komt dat er te weinig van. De meeste vrouwen herkennen dat wel. Veranderen we echter niet aan deze situatie, dan gaat het lichaam protesteren en dwingt ons met steeds grovere middelen weer dichter bij onszelf te komen.

De pil en pleisters.
De synthetische hormonen die sinds de jaren ´60 op de markt zijn, zowel ´de pil´ als hormoonvervangende therapie (HRT) of hormoonpleisters, brengen naast de voordelen ook veel nadelige effecten met zich mee. Door het gebruik van de pil ervaren we de maandelijkse veranderingen in ons lichaam nauwelijks meer, hoewel dat voor sommigen een zegen is, blijkt vaak dat dit op de lange termijn minder gunstig kan uitpakken. Enerzijds is er een verhoogd risico op ernstige ziekten, anderzijds lijdt het tot afsluiten van onze wezenlijke natuur tot ophoping van emotionele blokkades.

Xeno-oestrogenen
Een factor die nog weinig onderkend wordt is het oprukken van xeno-oestrogenen in onze omgeving en daardoor in ons lichaam. Xeno-oestrogenen zijn stoffen die een oestrogeenachtige werking hebben in ons lichaam. Al zeer kleine hoeveelheiden kunnen grote gevolgen hebben en aangezien we ze niet uitscheiden bouwen we door de jaren heen een steeds grotere voorraad op. We komen ermee in aanraking door het consumeren van bespoten en voorbewerkt voedsel. Ook door het gebruik van bijvoorbeeld (af)wasmiddelen, cosmetica, toiletartikelen, plastics, medicijnen en kleding. Water, bodem en lucht zijn niet meer vrij van schadelijke hormoonachtige stoffen, die we niet altijd kunnen vermijden.

Gevolgen
Doordat we veel extra oestrogenen binnenkrijgen in de vorm van xeno-oestrogenen, pilgebruik en oestrogeensuppletie en veel vrouwen in de westerse landen hierdoor na hun derstigste vaak al niet meer ovuleren (geen eisprong; anovulaire cycli), hebben veel vrouwen veel meer oestrogeen dan progesteron. Dit wordt het oestrogeendominantiesyndroom genoemd. Bij vrouwen die bijvoorbeeld na de overgang een verlaagd oestrogeenniveau hebben bestaat dit eveneens, aangezien hun progesteronniveau dan in verhouding nog veel lager is. De fysiologische effecten van oestrogeen en progesteron kun je met elkaar vergelijken.

 

Oestrogeen

  • groei van het baarmoederslijmvlie
  • bevordert borstontwikkeling
  • bevordert opbouw van lichaamsvet
  • zout- en vochtretentie
  • depressie en hoofdpijn
  • werkt in op schildklierhormoon
  • bevordert bloedklontering
  • vermindert de geslachtsdrift
  • verstoort regulatie bloedsuikergehalte
  • zinkverlies, koperretentie
  • vermindert het zuurstofgehalte in de cellen
  • verhoogt het risico van baarmoederkanker
  • verhoogt het risico van borstkanker
  • beperkt enigszins de botweefselafbraak
  • verlaagt de vaattonus
  • verhoogt het risico op galblaasaandoeningen
Progesteron

  • houdt secretie baarmoederslijmvlies in stand
  • beschermt tegen borstknobbeltjes
  • bevordert het vetverbruik
  • natuurlijk diureticum
  • natuurlijk antidepressivum
  • bevordert werking schildklierhormoon
  • normaliseert de bloedstolling
  • herstelt geslachtsdrift
  • normaliseert de bloedsuikerspiegel
  • normaliseert het zink- en kopergehalte
  • het het juiste zuurstofgehalte in de cellen
  • helpt baarmoederkanker voorkomen
  • helpt borstkanker voorkomen
  • bevordert de botweefselopbouw
  • herstelt de normale vaattonus
  • noodzakelijk voor het voortleven van het embryo

Veel klachten die voortkomen uit een teveel aan oestrogeen zijn af te leiden uit deze lijst. We zetten de klachten die veroorzaakt of verergerd kunnen worden door oestrogeendominantie hier nog eens op een rij;

Oestrogeendominantie-symptomen;

  • vochtretentie, zwelling
  • vetvorming rond buik, heupen en dijen
  • versnelling van het verouderingsproces
  • vermoeidheid
  • verminderd libido
  • verhoogde bloedklontering (risico herseninfarct)
  • schildklierfunctieafname (lijkt op hypothyreoïdie)
  • prikkelbaarheid
  • premenstrueel syndroom (PMS)
  • premenopauzaal botverlies
  • osteoporose (bontontkalking)
  • onvruchtbaarheid
  • ongeconcentreerdheid
  • miskramen
  • hypoglycaemie
  • hoofdpijn
  • gevoelige borsten
  • geheugenverlies
  • galblaasaandoeningen
  • depressie
  • borstknobbeltjes
  • baarmoedermyomen (vleesbomen)
  • baarmoederkanker
  • auto-immuunziekten
  • allergieën

Hoewel dus veel vrouwen oestrogeendominant zijn en veel van bovenstaande symptomen vertonen, krijgen ze van hun artsen toch vaak oestrogeentherapie voorgeschreven. Dit komt voort uit de visie dat alle vrouwen vanaf de menopauze minder oestrogeen aanmaken en dus een tekort hebben. Helaas wordt er niet gedacht aan het progesteronniveau, dat nog veel sterker daalt in de menopauze (oestrogeen 50-65% t.o.v. progesteron 95%). Ik krijg zeer regelmatig te horen van vrouwen dat ze een zeer grote weerzin voelen te beginnen met de voorgeschreven behandeling van oestrogeensuppletie en dat ze medicatie wekenlang in huis hebben zonder er aan te beginnen. Blijkbaar werkt het intuïtieve vermogen van sommige vrouwen nog of het gezond verstand dat in werking treedt na het lezen van de bijsluiter! Vrouwen die er wel aan beginnen klagen vaak over enorme opgeblazenheid en hoofpijn of migraine. Bovendien moeten veel vrouwen vanaf dat moment leven met de angst voor kanker door het gebruik van oestrogenen. Om het verhoogde risico van borstkanker door oestrogeentherapie te verminderen worden tegenwoordig aan oestrogeenpreparaten vaak progestagenen toegevoegd. Progestagenen zijn synthetische verbindingen die net als progesteron de secretiefase van de baarmoeder in stand houden.

De progestagenen, zoals medroxyprogesteronacetaat, hebben echter weer hun eigen, niet geringe, bijwerkingen. Niet alleen vochtretentie en migraine horen tot de indrukwekkende lijst van mogelijkheden, maar ook astma, epilepsie, hart- en nierdisfunctie, longembolie en hersentrombose maken er deel van uit. Zelfs een verhoogd risico op aangeboren afwijkingen bij gebruik gedurende de eerste maanden van de zwangerschap. Daarmee belanden we dus van de regen in de drup.

Natuurlijk progesteron.
Dr. John Lee was een Amerikaanse arts die meer dan twintig jaar onderzoek heeft gedaan naar het gebruik van natuurlijk progesteron. Hoewel hij van het begin veel tegenwerking te verduren kreeg van collega’s en farmaceuten, hebben zijn inzichten ondertussen toch al heel veel vrouwen bereikt. Door de vertaling in het Nederlands van zijn boek ‘Menopauze, wat de dokter je niet verteld’, begon deze kennis ook in Nederland door te dringen. Dr. Lee begon met zijn onderzoek o.a. naar aanleiding van verhalen over de maretak en diens rol bij de Midwinterfeesten bij de Kelten. Maretak bevat een hoge dosis progesteron, waarvan we weten dat het het libido stimuleert. De Kelten feestten een week lang tijdens dit Midwinterfeest, waarbij de maretakbesjes rijkelijk werden genuttigd in combinatie met warme alcoholische honingdrank.. Het gevolg laat zich raden, er leken een week lang geen regels te gelden. We weten ondertussen ook dat het afstoten an het endometrium veroorzaakt wordt door de plotselinge val van het progesteronniveau, die onherroepelijk plaatsvond na deze festiviteiten, waardoor zwangerschappen uitbleven.

Progesteron is een stof die door de eierstokken van menstruerende vrouwen wordt geproduceerd en in kleine hoeveelheden bij beide seksen in de bijnierschors en bij de man in de zaadballen. Het is de precursor van oestrogeen, testosteron en van alle belangrijke bijnierschorshormonen (corticosteroïden). Progesteron kan dus in het lichaam omgezet worden in bijvoorbeeld oestrogeen. het wordt gevormd uit cholesterol, dat door de mitochondriën in pregnenolon wordt omgezet, dat in de eierstokken en bijnieren tot progesteron wordt verwerkt.

Cholesterol > pregnenolon .> progesteron > eigen functie, zie lijst voor precursor voor; oestrogenen (estron, estradiol, estriol) corticosteroïden zoals cortisol, aldosteron, testosteron, androstenedion.

De benaming natuurlijk progesteron wil nog wel eens tot verwarring leiden. Aangezien progesteron gewoon een stof is die in het menselijk lichaam voorkomt kan ze niet gepatenteerd worden en is in die vorm niet interessant voor de farmaceutische industrie. Vandaar dat zij de bovengenoemde progestagenen ontwikkelen. Progesteron komt niet in planten voor, maar het sterol diosgenine wel, bijvoorbeeld in wilde yam, de Mexicaanse broodwortel. De stof diosgenine kan door fermentatie worden omgezet in precies dezelfde stof als die welke in het lichaam voorkomt. Dit natuuridentieke progesteron wordt aangeduid met natuurlijk progesteron, op verpakkingen als progesteron USP. Natuurlijk progesteron kent niet de bijwerkingen van de progestagenen zoals die door de grote farmaceuten worden geproduceerd. Het heeft gewoon precies dezelfde werking als ons eigen progesteron.
Als we natuurlijk progesteron via de mond, en dus het spijsverteringskanaal, innemen, wordt het vrijwel geheel afgebroken in de lever.Daarom wordt natuurlijk progesteron verwerkt in crèmes, waardoor het via de huid direct opgenomen wordt in de bloedbaan. het wordt in kleien hoeveelheden op de huid aangebracht, daar waar die rijk is aan capillairen, zoals de binnenkant van de armen, handpalmen, voetzolen, gezicht, buik en borstgebied. Ook kan de creme vaginaal gebruikt worden.
Natuurlijk progesteron kan ingezet worden als (onderdeel van de) therapie bij tal van klachten. Dr. Lee zette het in bijna alle gevolgen van oestrogeendominantie. Vooraanstaande gynaecologe en schrijfster Christina Northrup adviseert natuurlijk progesteroncrème bij de volgende klachten;

  • PMS (premenstrueel syndroom)
  • onregelmatige menstruatie
  • zware menstruatie
  • endometriose
  • fibroïden (zoals myomen)
  • polycistische ovaria (PCO)
  • ongevaarlijke borstsymptomen
  • borstkanker, in combinatie met fyto-oestrogenen
  • menopauze, evt. in combinatie met fyto-ostrogenen
  • osteoporose

Sommige klachten kunnen met alleen natuurlijk progtesteron behandeld worden, andere aandoeningen vereisen een andere aanpak op meerdere fronten. Een en ander is afhankelijk van de soort klacht, de algehele gezondheidstoestand en medische achtergrond van de patient. Tevens van de emotionele en psychische gesteldheid.. Voor suggesteis van beahndelplannen verwijs ik graag naar het boek van Christiane Northrup ‘Vrouwenlichaam, vrouwenwijsheid’. Het basisprincipe van het gebruik van natuurlijk progesteron is dat menstruerende vrouwen het tussen de ovulatie en de menstruatie gebruiken. Vrouwen die niet meer of nog zelden menstrueren het gedurende de eerste 24 dagen van de maand gebruiken om daarna enkele dagen tot een week te stoppen.

Oestrogenen.
Naast progesteron zijn voor vrouwen ook oestrogenen heel belangrijk. Oestrogenen zijn er in soorten en maten. Een korte uitleg is dus op zijn plaats. Oestrogenen zijn te verdlen in;

  • Lichaamseigen; het lichaam kent drie vormen: estron, estradiol en estriol
  • In reguliere medicijnen; deze worden gemaakt uit bijvoorbeeld de uirine van zwangere merries (discutabel)
  • Phyto oestrogenen; oestrogenen die voorkomen in voeding en planten (goed)
  • Xeno-oestrogenen; oestrogeenachtige stoffen in het milieu (slecht).

Het lichaam kan uit progesteron zelf oestrogeen maken, waardoor een tekort aan oestrogeen door het gebruik van progesteron in pricipe opgelost kan worden. De oestrogenen in reguliere medicijnen geven een verhoogde kans op kanker van de vrouwelijke organen en zijn dus in principe niet aan te raden. Maar bij ernstige vaginale klachten kan een reguliere crème met estriol soms uitkomst bieden als natuurlijke hormonen niet afdoende resultaat geven. Estriol heeft een meer lokale en zwakkere werking als estron en estradiol en is dus veel veiliger. Nietemmin geeft ik aan plantaardige hormonen de voorkeur. Momenteel is er veel commotie omtrent het gebruik van phyto-oestrogenen. Phyto-oestrogenen zijn oestrogeenachtige stoffen die in planten voorkomen. Sommigen daarvan lijken een gunstige werking te hebben bij het voorkomen en behandelen van kanker van vrouwelijke organen. De ervaringen daarmee zijn echter nog beperkt. Ons advies is dan ook om deze alleen te gebruiken naast natuurlijk progesteron. De belangrijkste phyto-oestrogenen zijn Troszilverkaars (Black Cohosh of Cimicifuga Racemosa), Monnikspeper (Vitex agnus castus of Chaste Berry) Rode Klaver (Trifolium pratense of Red Clover) en Engelwortel (Dong Quai of Angelica Sinensis). Via de voeding kunnen we wel een aantal gunstige phyto-oestrogenen binnenkrijgen, maar zowel verscheidenheid als hoeveelheid zijn daarbij het struikelblok. Een voeding op basis van granen, peulvruchten, groenten en fruit biedt het meeste perspectief.

Xeno-oestrogenen zijn ook oestrogeenachtige stoffen, maar deze verstoren juist de natuurlijke balans. De hormoonnabootsers richten op tweeërlei wijze schade aan; ze bezetten de hormoonreceptoren en beletten op die wijze de natuurlijke hormonen hun werk te doen. Of ze activeren de receptor, waardoor een veel krachtigere dan de normale natuurlijke hormonale werking in gang wordt gezet. Zeer kleine hoeveelheden van deze stoffen kunnen al heel grote gevolgen hebben. De effecten daarvan zijn desastreus en omvatten een sterke toename van voortplantingsdefecten bij mens en dier. Het steeds meer voorkomen van kanker aan de inwendige voortplantingsorganen, onvruchtbaarheid, verminderde zaadcelproductie en vervrouwelijking van mannelijke individuen. DDT, PCB’s en dioxine zijn drie van de krachtigste xenobiotica die zich opstapelen in ons vetweefsel en daar vaak een leven lang blijven zitten. Een belangrijke verandering in de westerse wereld is de opkomst van producten van de petrochemische oorsprong, die zijn afgeleid van aardolie. Niet alleen onze machines en motoren draaien op aardoliebrandstoffen, maar ook ontelbare producten bevatten petrochemische bestanddelen zoals plastics, microchips, medicijnen, kleding, voedingsmiddelen, zeep en pesticiden. Het gevolg hiervan is een petrochemische vervuiling van lucht, water, bodem en ons lichaam. Sommige van deze petrochemische stoffen gedragen zich als als xenobiotica of xeno-oestrogenen en sturen zo onze hormoonhuishouding in de war. Het gebruik van pesticiden heeft hetzelfde gevolg, door het eten van bespoten groenten en fruitkrijgen we deze reststoffen, in weliswaar kleine, maar gestage hoeveelheden binnen. Via de consumptie van zuivelproducten en vlees wordt dit effect versterkt. Een andere bron van xeno-oestrogenen zijn nonylfenolen. Dit zijn afbraakproducten van capilair-actieve stoffen die veel voorkomen in (af)wasmiddelen, cosmetica en toiletartikelen zoals tandpasta. Maar ook in pesticiden en herbiciden. Ze zijn minder krachtig, maar komen in veel grotere hoeveelheden in het oppervlakte water terecht. Plastic vormt vooral een direct gevaar als het verwarmd wordt. Sommige plastics kunnen dan xeno-oestrogenen afgeven. Dat gebeurt bijvoorbeeld door het drinken van warme dranken in plastic bekers. Ook bij het verwarmen van voedingsmiddelen in kunststof bakjes of borden in de magnetron. Het is onmogelijk om alle contacten met xenobiotica of xeno-oestrogenen te vermijden. Wel kun je er veel aan doen, koop biologisch geteelde groenten en fruit, zuivel en vlees. Gebruik natuurlijke schoonmaak- en toiletartikelen en onkruid- en ongediertebestrijdingsmiddelen. Vermijd het verwarmen van plastic in de keuken. Zowel jezelf als toekomstige generaties wordt op die manier veel leed bespaard.

Osteoporose.
Over het algemeen denken we pas aan onze gezondheid als we klachten hebben. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de meeste vrouwen overwegen om natuurlijk progesteron te gebruiken op het moment dat zij klachten ervaren. Osteoporose verdient daarom wat extra aandacht. Want botontkalking geeft geen klachten en wordt vaak pas in een zeer laat stadium opgemerkt, bijvoorbeeld door het breken van een heup op latere leeftijd. Nieuwe heupen hebben is tegenwoordig absoluut niet uitzonderlijk. Dat komt gedeeltelijk omdat we ouder worden. Maar juist daarom zouden we beter voor onze botten moeten zorgen., aangezien ze langer mee moeten. Oestrogeen en progesteron zijn twee hormonen die een belangrijke functie vervullen in botopbouw en -afbraak. Progesteron stimuleert osteoblasten, die zorgen voor de botopbouw. Oestrogeen stimuleert de osteoclasten die zorgdragen voor botresorptie. Als het evenwicht verschuift in het het voordeel van oestrogeen, vindt er meer afbraak dan opbouw plaats, met osteoporose als gevolg. Aanvullend progesteron kan daarom een belangrijke factor zijn in het behoud van sterke botten. Om botweefsel te kunnen aanmaken moeten er natuurlijk wel voldoende bouwstenen zijn, in de vorm van bijvoorbeels calcium, magnesium, zink en verschillende vitamines (D, C, A, B6). Onderzoek van Dr. Lee gaf verandering in botdichtheid te zien na het gebruik van natuurlijk progesteron.

Bron;
Magna Mater
Lee; ‘Menopauze, wat de dolter je niet verteld’. Uitg. Het Spectrum 2000
Northrup; ‘Vrouwenlichaam, vrouwenwijsheid’. Uitg. Byblos 23001